W szeroko pojętym sektorze ochrony zdrowia działalność Emitenta można zaliczyć do takich jego podsektorów jak radiologia oraz medycyna nuklearna.

W przypadku radiologii działalność Spółki jest związana z:

 

B.   wdrażaniem oprogramowania PACS/RIS,

C.   sprzedażą aparatury diagnostycznej.

 

 

RYNEK OCHRONY ZDROWIA

W Polsce w 2008 roku wydatki na ochronę zdrowia stanowiły w sumie 7% PKB, zatem o dwa punkty procentowe mniej niż średnia w OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju), wynosząca 9%.

Krajem, który zgodnie z raportem wydał najwięcej na zdrowie są Stany Zjednoczone, których wskaźnik udziału wydatków na zdrowie w gospodarce w 2008 roku jest na poziomie 16% PKB. Inne kraje o wysokim wskaźniku to: Francja 11,2%, Szwajcaria 10,7%, Austria i Niemcy po 10,5%.

 

 

Wydatki na opiekę zdrowotną jako część PKB, kraje OECD, 2008 r.

Źródło: Raport na temat wydatków zdrowotnych w krajach OECD za rok 2010, czerwiec 2010.

 

 

Polska zajmuje miejsce poniżej średniej OECD w zakresie wydatków na ochronę zdrowia per capita. Suma ta w 2008 roku wyniosła 1213 USD (z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej), dla porównania średnia OECD w 2008 roku stanowi 3060 USD. Chile, Meksyk i Turcja to kraje, które wydawały mniej na osobę, natomiast kraje o wysokim poziomie wydatków na ochronę zdrowia per capita to m.in. Stany Zjednoczone, Norwegia i Szwajcaria.

 

 

Sektor publiczny to źródło finansowania ochrony zdrowia w krajach OECD, wyjątkami od zasady są Meksyk i Stany Zjednoczone. W Polsce w 2008 r. 72,2% wydatków na ochronę zdrowia zostało sfinansowane ze źródeł publicznych, co usytuowało Polskę blisko średniej dla OECD - 72,8%.

Poziom wydatków prywatnych na usługi medyczne jest w Polsce niski w porównaniu z krajami OECD. W 2008 roku na jednego mieszkańca przypadało średnio 119 USD wydatków, co stanowi dużo niższy wynik od średniej OECD, która jest na poziomie 523 USD.

Przedstawione wskaźniki OECD dowodzą, że prywatne wydatki na usługi szpitalne w Polsce mają znaczący potencjał wzrostu w porównaniu do średniej OECD. W przypadku niepublicznych wydatków na opiekę ambulatoryjną, które stanowią wartościowo największą grupę wydatków na usługi medyczne, Polacy wydają znacznie mniej niż mieszkańcy krajów OECD. Największą część wydatków w 2008 roku stanowiły wydatki związane z usługami opieki ambulatoryjnej. W skład tego sektora wchodzą wydatki na opiekę podstawową, opiekę specjalistyczną, pozostałe usługi ambulatoryjne oraz wydatki na opiekę stomatologiczną. 

 

 

 

RYNEK DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ

Medycyna staje się coraz bardziej zaawansowana technologicznie. Dostępne są nowe metody szybszej i dokładniejszej diagnostyki, pojawiają się skuteczniejsze i bezpieczniejsze leki, dochodzi do zmian w procesie leczenia. Proces leczenia ma miejsce w układzie, w którym bardzo ważną rolę odgrywa aparatura medyczna.

Podstawowa aparatura medyczna decyduje o możliwości diagnozowania oraz leczenia  powszechnie występujących jednostek chorobowych i umożliwia efektywne ratowanie życia pacjenta. Polskie szpitale dysponują aparaturą medyczną, która nadal w znaczącym stopniu jest przestarzała.

Ocena nakładów na przeglądy okresowe i naprawy urządzeń medycznych wskazuje, że w zdecydowanej większości przypadków nakłady te są nadal zbyt niskie, co stoi w sprzeczności z długim czasem eksploatacji aparatury w polskich szpitalach.

 

Od poziomu innych krajów europejskich odbiega również poziom nasycenia systemu polskiej ochrony zdrowia nowoczesną aparaturą wysokospecjalistyczną np. tomografy komputerowe, systemy rezonansu magnetycznego. Niestety wskaźniki opisujące sytuację w Polsce pozwalają stwierdzić, że pomimo odnotowania wzrostu inwestycji polski pacjent ma wciąż utrudniony dostęp do aparatury wysokospecjalistycznej. Skutkiem takiego działania jest wydłużony czas diagnozowania i terapii.

 

 

Tomografy komputerowe i rezonanse magnetyczne na 1 mln mieszkańców w Polsce w latach 2000-2008
	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2008
Rezonanse magnetyczne	bd	bd	0,9	1	1,9	2	1,9	2,9
Tomografy komputerowe	4,4	5,2	5,8	6,3	6,9	7,9	9,2	10,9
Źródło: OECD Health, październik 2008 r.

 

 

W ciągu ostatnich lat w krajach OECD nastąpił zdecydowany wzrost dostępności technologii diagnostycznych takich jak tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny. W 2008 r. w Polsce liczba tomografów i skanerów MRI na milion mieszkańców wynosiła odpowiednio: tomografów - 10,9 i skanerów MRI - 2,9. Wynik ten plasuje się znacznie poniżej średniej OECD, która utrzymuje się na poziomie: 23,8 i 12,6.

 

Raport Goldman Sachs "Americas: Medical Technology: Life Science Tools & Diagnostics" opisuje następujące kluczowe czynniki i cechy rynku diagnostyki. Rynek diagnostyki medycznej historycznie postrzegano jako segment opieki zdrowotnej, który w niewielkim stopniu nachodził na inne kategorie tj. farmaceutyka, biotechnologia, urządzenia medyczne.

Wiele spośród głównych firm z obszaru diagnostyki medycznej i testów immunologicznych było podmiotami przejęć (IMA/Biosite, SIĘ/Dade Behring, ROG.VX/Ventana Medical Systems, DHR/Beckmann Coulter), pozostawiając na rynku nieliczną grupę niezależnych podmiotów, spółek diagnostycznych głównie z dziedziny testów molekularnych.

 

Długoterminowo wartość w diagnostyce będzie tworzona na bazie molekularnych platform testowych, w szczególności tych, które korzystają z rozwoju wiedzy w zakresie genetyki.

Zauważalny jest również stabilny wzrost zainteresowania diagnostyką ze strony pokrewnych dziedzin opieki zdrowotnych. Wyróżnić tu można firmy farmaceutyczne, laboratoryjne i zarządzania zamówieniami leków na receptę (PBM).

 

Według raportu kluczowymi czynnikami, które mogą przyczynić się do wzrostu rynku diagnostyki są:

• korzystna demografia - starzejące się społeczeństwo pociąga za sobą zwiększone wydatki na opiekę zdrowotną i jest dużą szansą na rozwój dla całego sektora,

• diagnostyka jako narzędzie kontroli kosztów - innowacje w dziedzinie testów diagnostycznych będą przyczyniały się do wczesnego ostrzegania oraz lepszego rozpoznania, co skutkować będzie ograniczaniem konieczności stosowania kosztownych metod leczenia. Zwiększa to atrakcyjność stosowania w medycynie diagnostyki,

• przejście na podejście molekularne - testy na poziomie molekularnym mogą dawać wyniki szybciej oraz z większą precyzją, co powinno przełożyć się na premię cenową dla tego typu badań,

• diagnostyka towarzysząca - identyfikuje dobrych kandydatów na leczenie daną terapią lekową. Umożliwia lepsze dostosowanie terapii lekowej do pacjenta i uniknięcie nieskutecznych bądź szkodliwych dla pacjenta leków.

 

 

Ilustracja 1. Cykl życiowy i pozycja diagnostyki.

 

 

Jako kluczowe przeszkody dla wzrostu rynku diagnostyki zidentyfikowano następujące czynniki:

• wzrost konkurencji ze strony pokrewnych dziedzin opieki zdrowotnej - obserwuje się wzrost zainteresowania diagnostyką ze strony dużych zdywersyfikowanych spółek z sektora opieki zdrowotnej. Firmy te coraz częściej wchodzą na rynek diagnostyki, a w porównaniu do mniejszych podmiotów mają lepszy dostęp do kapitału, rynków i metod ograniczania kosztów,

• regulacje - obecne rozwiązania regulacyjne nie są optymalne dla rozwoju, ale w dłuższym terminie oczekuje się poprawy sytuacji w tym zakresie,

• medycyna spersonalizowana, a braki edukacyjne - szybki rozwój w badaniach i innowacjach może nie być w pełni skonsumowany, gdyż praktykom klinicznym jest coraz trudniej nadążać za zmianami i stosować je w swojej pracy. Skutkować to będzie koniecznością dużych nakładów na marketing oraz działania edukacyjne.

 

 

RYNEK MEDYCYNY NUKLEARNEJ

 

Potrzebę zaawansowanej diagnostyki radiologicznej podkreślił były minister zdrowia Marek Balicki, wpisując w 2004 roku urządzenia do jej prowadzenia, tzw. PET-y (pozytonowe tomografy emisyjne), na listę potrzeb "Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych". W związku z uruchomieniem tego programu nastąpił bardzo dynamiczny rozwój rynku badań diagnostycznych przy wykorzystaniu urządzeń PET. 

 

Poniżej przedstawiona mapa obrazuje rozwój rynku PET w latach 2008-2013.

Dostępne dane rynkowe potwierdzają oczekiwany wzrost liczby ośrodków z urządzeniami PET/PET-CT:

§  Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych (2005) przewidywał 16 ośrodków PET przed 2012 (Źródło: www.mz.gov.pl);

§  Według danych WHO z Health Data Survey (2010) na podstawie liczby pacjentów onkologicznych, istnieje potencjał dla 28 klinik PET w Polsce (Źródło: www.rynekzdrowia.pl);

§  Na podstawie średniej liczby osób na urządzenie PET w państwach Zachodniej Europy, istnieje potencjał dla około 53 urządzeń PET w Polsce;

§  Co więcej, na podstawie badań PMR Research (2010) dla polskiego rynku diagnostyki obrazowej (włącznie z urządzeniami PET) oczekuje się wzrostu rzędu 16% rocznie w latach 2010-2012. (Źródło: PMR Research "Rynek diagnostyki obrazowej  w Polsce 2010", za www.rynekzdrowia.pl)

 

 

Wzrost ilości ośrodków onkologicznych posiadających pracownie Medycyny Nuklearnej wyposażonych w urządzenia PET doprowadził do dynamicznego wzrostu ilości wykonywanych badań. Poniższy wykres przedstawia liczbę badań PET zakontraktowanych przez NFZ oraz liczbę badań zrealizowanych wraz z  prognozą na lata 2011-2013 (opracowanie własne Emitenta).

 

Źródło: NFZ, opracowanie własne Emitenta

 

Medycyna nuklearna wykorzystuje radiofarmaceutyki - substancje, które preferencyjnie są wchłaniane przez interesujące lekarza organy wewnętrzne, tkanki czy kości. Preparaty te po wprowadzeniu do ciała pacjenta emitują bardzo niewielkie ilości promieniowania jonizującego. Na ocenę rynku produkcji radiofarmaceutyków bezpośredni wpływ mają potrzeby generowane przez badania metodą PET.

 

Tomografia pozytonowa jest coraz szerzej stosowana w praktyce klinicznej badania procesów chorobowych. Jest niezmiernie czułym narzędziem szczególnie w przypadku chorób przebiegających bez ewidentnych zmian morfologicznych lub chorób, w których zmiany funkcjonalne pojawiają się wcześniej niż morfologiczne (wczesne stadia nowotworów, przerzutów) i to zarówno w ustalaniu stopnia zaawansowania choroby, jak i monitorowaniu wyników leczenia.

Zastosowanie PET wpłynęło na znaczne poszerzenie wiedzy o etiologii i przebiegu choroby Alzheimera, Parkinsona czy różnych postaci schizofrenii. Dzięki diagnostyce PET istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo rozpoznania nowotworów (w około 90% badanych przypadków).

Takiego wyniku nie daje się osiągnąć przy pomocy żadnej innej techniki obrazowania. PET daje także możliwość kontroli efektów terapeutycznych w trakcie leczenia chorób nowotworowych, np. za pomocą chemioterapii. Z badań metodą PET korzystają: onkologia, kardiologia, neurologia i psychiatria.

 

Pomimo dynamicznie rozwijającego się rynku badań PET nasycenie Polski na tle innych krajów UE jest nadal niskie - jedno urządzeń PET przypada na 600.000-900.000 osób. Jeszcze gorzej prezentują się statystyki dotyczące ilości lokalizacji cyklotronów do wytwarzania radiofarmaceutyków.

Obecnie na terenie kraju jedynie w Bydgoszczy i Gliwicach znajduje się cyklotron, przy czym w obu przypadkach proces produkcyjny jest przeznaczony wyłącznie na własne potrzeby (bez sprzedaży komercyjnej).

 

 

Poniżej przedstawiono zestawienie ilości cyklotronów i aparatów PET w wybranych krajach UE.

Kraj	Populacja  (w mln osób)	Lokalizacje cyklotronu	Lokalizacje PET & PET/CT	PET i PET/CT         na cyklotron
Austria	8	4	14	3,50
Niemcy	80	27	110-120	4,44
Francja	65	21	70-80	3,81
Włochy	60	30	90-100	3,33
Hiszpania	44	10	35-40	4,00
Polska	38	2/0*	11	5,50
Rumunia	21	0	3	bd
Bułgaria	8	0	2	bd

 

Źródło: dane na koniec 2009 roku, dane IASON GmbH, dane NFZ, * żaden z cyklotronów nie prowadzi sprzedaży radiofarmaceutyków

 

Zgodnie  z najnowszym raportem firmy badawczej PMR w 2010 r. rynek diagnostyki obrazowej w Polsce osiągnął wartość zbliżoną do 674 mln zł, natomiast w 2012 r. wartość rynku diagnostyki obrazowej, według szacunków PMR, przekroczy 1 mld zł.

Według powyższego raportu w latach 2010-2012 sprzedaż będzie rosła średnio o 16% rocznie. Główne czynniki wzrostu to zwiększenie inwestycji w sektorze prywatnym, fundusze europejskie, ale również coraz większy nacisk na zapobieganie w polityce zdrowotnej państwa.

Wartość rynku diagnostyki obrazowej, przedstawiona w raporcie firmy badawczej PMR, rozumiana jest jako sprzedaż urządzeń diagnostycznych w danym okresie z następujących segmentów: medycyna nuklearna, rentgenodiagnostyka, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa i ultrasonografia.

 

 

KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU

W obszarze radiologii, w zależności od rodzaju prowadzonej przez Emitenta działalności, ilość firm konkurencyjnych należy uznać za istotną. W segmencie usług serwisowych działa wiele firm o różnej skali działalności i różnym potencjale, świadczących usługi serwisu gwarancyjnego i pogwarancyjnego dla aparatury medycznej.

W przypadku testów akceptacyjnych i specjalistycznych Emitent szacuje, że jest liderem rynku z blisko 25% udziałem i jedyną prywatną placówką (na około 40 działających w tym segmencie, 4 inne placówki z akredytacją to wojewódzkie stacje sanitarne oraz Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny) posiadającą akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w zakresie aparatury do medycznej diagnostyki obrazowej.

 

Na rynku oprogramowania wykorzystywanego przez zakłady opieki zdrowotnej działa wiele firm posiadających pełne rozwiązania HIS (np. UHC, Kamsoft, Asseco) lub oprogramowanie typu RIS/PACS (ESAProjekt , Alteris, MEDINET, Impulsy, Pixel.

Za konkurencję Emitenta należy uznać również działalności zarówno dużych producentów sprzętu medycznego, np. Philips Medical, GE Healthcare, Toshiba, jak i ich partnerów na terenie Polski.

 

Obecnie na terenie Polski nie prowadzi się produkcji radiofarmaceutyków wykorzystywanych do badań PET. Znaczniki wykorzystywane do tych badań są produkowane poza granicami Polski i sprowadzane do kraju jedynie przez dwie firmy: Iason GmBH (licencjodawca, z którym Emitent nawiązał współpracę) oraz firmę Eckert & Ziegler f-con Deutschland GmbH.

Ponadto w Centrum Onkologii w Bydgoszczy i Gliwicach znajdują się pracownie Medycyny Nuklearnej wyposażone w cyklotrony do wytwarzania radioznaczników, przy czym działalność tych dwóch ośrodków ogranicza się jedynie do produkcji na własne potrzeby.

Z informacji posiadanych przez Emitenta w najbliższych 2-3 latach należy się spodziewać uruchomienia działalności w zakresie wytwarzania radiofarmaceutyków przez inne podmioty (firma VOXEL S.A. ogłosiła zamiar otwarcia zakładu produkcji izotopów) lub wejścia na rynek krajowy zagranicznych firm działających tym segmencie.

Ze względu na oczekiwany istotny wzrost zapotrzebowania na badania PET i plany dotyczący otwarcia nowych pracowni PET w publicznych i prywatnych placówkach medycznych, w opinii Emitenta rozpoczęcie produkcji w Polsce przez inne podmioty nie będzie stanowiło zagrożenia dla celów strategicznych i przyjętych założeń w szacunkach finansowych.